23. Yılında Hocalı Katliamı

Prof. Dr. Nesrin Sarıahmetoğlu

Bundan 23 yıl önce Hocalı’da meydana gelenler Azerbaycan tarihinin kanlı ve akıllardan silinmeyecek bir bölümünü meydana getirmektedir. Ancak Hocalı Olayları’nı anlayabilmek için Azerbaycan’ın yakın dönem tarihi içinde 20 yıllık bir dönemin çok iyi değerlendirilmesi gerekir. Ermenilerin Dağlık Karabağ’ı Ermenistan’a bağlamak için başlattıkları faaliyetler 1960 ve 1970’li yıllara kadar uzanır. 1977’de tarihî romanları ile tanınan Sero Hanzadyan, SBKP MK (Sovyetler Birliği Komünist Parti Merkez Kurulu) Genel Sekreteri Leonid Brejnev’e yazdığı, dilekçesinde Dağlık Karabağ’ın Ermenistan’a bağlanmasını talep etmişti. 1980’li yılların ortalarında sosyalist rejimin reformlar yapılmadan devamının mümkün olmadığı anlaşıldı. 1985’de SBKP Genel Sekreterliği görevine gelen Mihail Gorbaçov’un Perestroyka (yeniden yapılanma) ve Glasnost (açıklık) politikalarını gündeme getirmesinin gerçek sebebi bu idi. Reformlar, ekonomide, siyasi hayatta ve teşkilatların işleyişinde büyük değişiklikler meydana getirdi. Fakat bütün bu reformlar milletlerin hayatındaki değişikliklerden daha köklü ve daha kalıcı olmadı. Bu dönemde Moskova milletler meselesinde kalıcı politikalar üretemedi. SSCB’nin yaşadığı karışık ortamdan istifade eden Ermeniler, 1987’de de Sovyetler Birliği KP Genel Sekreteri M. S. Gorbaçov’a Ermeniler 75.000 imzalı bir dilekçe göndererek Dağlık Karabağ’ın Ermenistan SSC’ne bağlanmasını istediler. 10 Ekim 1987’de yine aynı amaçla Ermenistan’ın başkenti Erivan’da gösteriler yapıldı. Göstericiler, Ermenilerin % l,4 oranını teşkil ettiği Nahçivan Muhtar Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’ni (MSSC) de Ermenistan’a katma talebinde bulundular. 18 Ekim 1987’de Dağlık Karabağ’ın Çardaklı köyünde Azerbaycan Türkleri ile Ermeniler arasında çatışma çıkarken, Erivan’da da Dağlık Karabağ’ın Ermenistan’a verilmesini isteyen gösteriler yapıldı.Sıcak çatışmaların devam ettiği Karabağ’da şehit olan Azerbaycan askerinin cenaze töreni. Bu yıllarda özellikle yazar Zori Balayan ve şair Silva Kaputikyan gibi Ermeni aydınları tarafından Karabağ’ın Ermenistan’a bağlanması için yoğun kampanyalar başlatıldı.